Тус хэлтэс ¯ТЕГ-аас дэвш¿¿лсэн “Татвар тєлєгчдийн б¿ртгэлийг сайжруулж, х¿рээг єргєж¿¿лэх жил” -ийн х¿рээнд ажлаа зохион байгуулсаны зэрэгцээ тайлан мэдээг хугацаанд нь боловсруулж шуурхай мэдээлэх, татвар тєлєгчдєд нэг цэгээс ¿йлчлэх ¿йлчилгээг єргєж¿¿лэн албан татварын шинэчлэгдсэн хуулиудыг сурталчлах, татварын он дамжсан єр, ногдуулсан татварыг хураах ажлыг хугацаанд нь идэвхитэй зохион байгуулж, гэрээгээр х¿лээсэн ¿¿ргээ б¿рэн биел¿¿лэх зорилт тавин ажилласанаар татвар тєлєгч ААНБ , иргэн б¿р х¿рч ¿йлчлэх, улс, орон нутгийн тєсвийн орлогын тєлєвлєгєєг жигд ханган биел¿¿лэх çýðýã ¿ндсэн чиг ¿¿ргèéã хэрэгж¿¿лж ажиллаа.  

Çîõèîí áàéãóóëàëòûí òàëààð 

Тайлант онд ЇТЕГ-ын 2007 оны їйл ажиллагааны їндсэн чиглэл, хїрэх тївшингийн стандартыг хангах хэмжээнд ,ажлаа тєлєвлєн, ЇТЕГ-ын дарга болон орон нутгийн засаг даргатай бїтээгдэхїїн нийлїїлэлтийн гэрээ байгуулж, уг гэрээний биелэлтийг хангах тєлєвлєгєє гарган мєрдєж ажиллаа.  
  Òàòâàð òºëºã÷èäèéí õ¿ðýýã ºðãºæ¿¿ëýõèéí òóëä ýõíèé ýýëæèíä øèíý÷ëýãäñýí õóóëü òîãòîîìæèéã òàéëáàðëàí òàíèóëàõ, òàòâàð òºëºã÷èäèéí äóíä ñóðòàë÷èëãààíû àæëûã òºðºë á¿ðèéí õýëáýðýýð ºðãºí õ¿ðýýòýé çîõèîí áàéãóóëàõ, òýäýíä хєнгєн шуурхай, çºâ áîëîâñîí, ÷èðýãäýëã¿é їйлчлэх çîðèëò òàâèí òóñãàé òºëºâëºãºº ãàðãàí õýðýãæ¿¿ëæ àæèëëàà.
  ¯ÒÅà áîëîí Àéìãèéí çàñàã äàðãàä àñóóäàë òàâüæ øèéäâýðë¿¿ëñýíýýð àæëûí áàéðàíäàà õýñýã÷èëñýí óðñãàë çàñâàð õèéæ, ÀÀÍÁ, èðãýäèéí òàòâàð õóðààëò, íîîãäóóëàëò, íýã öýãèéí ¿éë÷èëãýýã íýã äàâõàðò òºâëºð¿¿ëæ, òàòâàð òºëºã÷èéí óðñãàëûã íýãòãýñýíèé äýýð òýýâðèéí òàòâàðûí õýñãèéã îðîí íóòãèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýãòýéãýýð îíû ýõíýýñ íýã öýãèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðóóëàí àæèëëóóëæ ýõëýýä áàéíà.
  Áàéöààã÷ íàðûí àæèëä õýëòñèéí äàðãûí ¿çëýã õèéæ, òýäíèé àæëûí ÿâö, ¿ð ä¿íã òîîöîí óðüä÷èëñàí áàéäëààð ¿íýëýëò ä¿ãíýëò, ¿¿ðýã çºâëºë㺺 ºã÷ áèåëýëòýíä õÿíàëò òàâüæ àæèëëàñíààð àæëàà ýð÷èìæ¿¿ëæ ñòàíäàðòûí øààðäëàãûã á¿ðýí õàíãàõàä ¿ð ä¿íãýý ºã뺺.

¯éë÷èëãýýã øóóðõàé áîëãîõ çîðèëãîîð õýëòýñò äèñïýò÷åð áàéöààã÷ àæèëëóóëæ ìºí òàñãóóäàä ºðººíèé æèæ¿¿ð àæèëëóóëæ, òàòâàð òºëºã÷äèéí õ¿ñýëò øààðäëàãûã õ¿ëýýí àâ÷ àñóóäëûã öàã òóõàéä íü øèéäâýðëýæ øóóðõàé ¿éë÷èëæ õýâøñýíèé äýýð 2007 îíû ñ¿¿ëèéí óëèðëààñ ýõëýí Äàðõàí óóë àéìãèéí òóðøëàãààð íýã öýãèéí ¿éë÷èëãýýíèé òàñàãò ¿äèéí çàâñàðëàãàã¿é ¿éë÷èëãýý íýâòð¿¿ëýýä áàéíà. 

ÀÀÍÁÎÒàòâàð õóðààëòûí òàëààð 

 Òàéëàíò îíä татвар õóðààõ, òºâëºë¿¿ëýõ, óëñ, îðîí íóòãèéí òºëºâëºãººã õàíãàí áèåë¿¿ëýõ àæèëä óðüäûí àäèë ãîë õ¿÷ýý õàÿæ àæèëëàà. ßëàíãóÿà ýíý àæëûí õ¿ðýýíä òàòâàð òºëºã÷äèéã á¿ðòãýëä á¿ðýí õàìðóóëàõ, òàòâàðò á¿ðýí õàìðóóëàõ, õóãàöààíä íü òàéëàãíóóëàõ àæèëä èõýýõýí àíõààð÷ çîõèõ ¿ð ä¿íä õ¿ðñýí áàéíà.  
  2007 оны ýöñèéí áàéäëààð 1794 ÀÀÍÁ á¿ðòãýëòýé áàéãàà íü óðüä îíîîñ 9.4 %-èàð ºññºí áºãººä 100% òàòâàð òºëºã÷èéí á¿ðòãýëä õàìðàãäæýý. ªñºëòèéã òàòâàðûí òºð뺺ð àâ÷ ¿çâýë: ÀÀÍÁÎÒ òºëºã÷ 148, ͪÀÒ òºëºã÷ 93, ÀÁªßÕÀÒ òºëºã÷ 45-ààð òóñ òóñ íýìýãäæýý. Òàòâàðò õàìðóóëàëòûã æèëèéí ýöñèéí áàéäëààð àâ÷ ¿çâýë 2325-ààñ 1913-ã íü òàòâàðò õàìðóóëæ 82.3%-òàé áàéíà.  
  Òàéëàíò îíä ÀÀÍÁÎ-ûí òàòâàð õóðààëòûí àæèëä 6 áàéöààã÷ àæèëëàæ, тєвлєрсєн болон орон íóòãèéí òºñºâò íèéò 34611.0 ñàÿ òºãðºãèéã òºâëºð¿¿ëñýíýýð орлогын тєлєвлєгєєг 103.1-113.6 хувиар тус тус äàâóóëàí áèåë¿¿ëëýý.
  Îíû ýõíèé òàòâàðûí ¿ëäýãäýë ºðèéã áàðàãäóóëàõàä èõýýõýí àíõààð÷, áàéöààã÷ á¿ðò õóãàöààòàé ¿¿ðýã ºã÷ õÿíàñàíààð оны эхний татварын тайлангаархи єрийн 85.1 хувь , хяналт шалгалтын єрийн 39.1 хувь , тайлант оны тайлангаархи ногдолоос 96.4 хувийг, хяналт шалгалтын ногдлын 31.2 хувийг тус тус барагдууллаа.  

 ÕÕÎÀÒàòâàð õóðààëòûí òàëààð.

Тайлант онд иргэдтэй хийх татварын тооцоог сайжруулахад онцгой анхаарч, ажил їїргийн хувиарûг нягтруулан зохион байгуулж, аймгийн нийт нутаг дэвсгэрийг бїхэлд нь байцаагч нарын хяналтанд хамруулж, иргэдийн їйл ажиллагаанд тогтмол хяналт тавьж ирлээ. ХÕÎÀТ хариуцсан байцаагчдийн ажлыг графикаар зохицуулж биелэлтэнд нь єдєр тутмын хяналт тавьж ажиллаа.
  Жишиг татварын тайланã, їл хєдлєх хєрєнгє борлуулсны тайланг 100 хувь хїлээн авч, оны эхний єрийн 68.0 хувь, тайлант оны ногдлын 98.1 хувийг хураан барагдууллаа. Хяналт шалгалтын оны эхний єрийг 61.3 õóâü, òàéëàíò îíû ногдолын 63.0 хувийг барагдууллаа
  2007 онä иргэдээс хураах татварын орлогын тєлєвлєгєєг нийт дїнгээр нь 139.0 хувиар ханган биелїїллээ

 Тээврийн нэг цэгийн їйлчилгээг “Тээвэр зохицуулалтын алба” -ны дэргэд тєвлєрїїлж 2 байцаагч ажиллуулсанаар 32194.0 мянган тєгрєгийн жишиг татвар хураасан нь ємнєх онîîñ 11194.0 мÿíãàí òºãðºã илїї хураасан байна. Ãýâ÷ çàðèì ñºðºã ¿ð äàãàâàð áàéãààã õàðãàëçàí õýëòýñòýý òýýâðèéí òàñàã áàéãóóëàí íýã öýãèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðóóëàí àæèëëàæ ýõëýýä áàéíà.

ÀÀÍÁ,èðãýäèéí òàòâàð íîîãäóóëàëò, “Íýã”- öýãèéí ¿éë÷èëãýýíèé òàëààð 

  Òàéëàíò îíä Àж ахуйн нэгж байгууллагын орлогын албан татварын тайланг äóíäæààð 92.2 хувиар, Ñóóòãàí-1 òàòâàðûí òàéëàíã 97.6 õóâèàð , Îнцгой албан татварын болон НЄАТ-ын тайланг 100.0 хувиар бусад татварын тайлангуудыг 100 хувиар тус тус хїлээн авч òàòâàðûí тооцоо õèéëýý.

 Татварын хяналт шалгалтын талаар

Хяналт шалгалтын тасаг тайланãèéí хугацаанд ¯ÒÅÃ-ààñ èð¿¿ëñýí òºëºâëºãººãººð 400 ААНБ, иргэн øàëãàõààñ 425 ÀÀÍ, èðãýíèéã òàòâàðûí õÿíàëò øàëãàëòàíä õàìðóóëñàíààð 2369.6 ñàÿ тєгрєгийн зєрчил илрїїлýí, 176.6 сая тєгрєгийн татварыг нєхєн ногдуулæ 97.6 сая тєгрєгийн хїї, торгуулèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýñýí áàéíà. 373 àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãà, èðãýíä акт, 52 ÀÀÍÁ, èðãýíä èëòãýõ õóóäàñ бичлээ.
  Їїнээс 2006 оны æèëèéí ýöñèéí тайлангаар «Х» òàéëàí ãàðãàñàí 104 ÀÀÍ-èéí 20 % áóþó 20 ÀÀÍ øàëãàõààñ 27 ÀÀÍ-èéã øàëãàæ, 56.3 ñàÿ òºãðºãèéí çºð÷èëä 1.6 ñàÿ òºãðºãèéí íºõºí òàòâàð, 0.9 ñàÿ òºãðºãèéí òîðãóóëü, алдагдалтай тайлан гаргасан 132 ААНБ-èéí 30% áóþó 40 ÀÀÍ øàëãàõààñ 50 ААНБ-ыг øàëãàæ, 540.5 ñàÿ òºãðºãèéí çºð÷èëä 49.2 ñàÿ òºãðºãèéí íºõºí òàòâàð, 35.0 ñàÿ òºãðºãèéí òîðãóóëü òóñ òóñ íîîãäóóëñàí áàéíà..

Ìýäýýëýë áîëîâñðóóëàëò, ñòàòèñòèêèéí òàëààð

Эдийн засагчид нь ААНБ хариуцсан байцаагч нараас ААНБ-ын орлогын тєлєвлєгєєний хуваарийг хїлээн авч тєлєвлєгєєний бааз їїсгэх, тєсвийн орлогын дансны їндсэн баримтыг боловсруулах, татвар тєлєлтийн мэдээллийн баазыг їїсгэн, шаардлагатай їед залруулга хийх, бїртгэлийн мэдээллийн баазыг тухай бїрд боловсруулах, тэдгээрээс мэдээ судалгааг гаргаж хэлтэс тасаг байцаагч нарыг хангах, ЇТЕГ-т тухай бїр мэдээлэх, єрийн удирдлагын программыг ажиллуулж єрийн судалгаа гаргах болон хэлтсийн техник хэрэгсэл болон программ хангамжийн найдвартай ажиллагаанд хяналт тавих зэрэг їндсэн ажил їїргийг цаг хугацаанд нь гїйцэтгэж ирлээ.  
  Тайлант хугацаанд сар бїрийн 5-ны баазаар онцгой татварын тайлан болон тєсвийн орлогын мэдээ, сар бїрийн 20-ны баазаар татварын хяналт шалгалтын мэдээ, НЄАТ, бусад мэдээ судалгааг ЇТЕГ-т хїргїїлсний дээр сар бїрийн 5-нд хєндлєнгийн мэдээллийн ашиглалтын баазыг холбогдох албадад нь хїргїїлж байна.  
  Тайлант хугацаанд татварын мэдээллийн программуудын єєрчлєлтийг єєрийн баазад суулгасны зэрэгцээ шинэчлэгдсэн программыг байцаагч нарт сургалт зохион байгууллаа алсын болон дотоод сїлжээний ашиглалтын бїрэн бїтэн байдлыг хангаж ажилласан ба сїлжээгээр ирсэн болон явуулсан мэдээ, судалгаануудыг тухай бїр шуурхай дамжуулсаны дїнд энэ хугацаанд техникийн шалтгаанаас хамаарсан мэдээний саатал гараагїй байна.  

Ñóðãàëò ñóðòàë÷èëãààíû òàëààð

Òàòâàðûí õóóëü òîãòîîìæèéã ñóðòàë÷ëàõ, òàòâàð òºëºã÷äºä çºâëºë㺺 ºãºõ, òýäíèé á¿ðòãýëèéí áîëîí õóóëü ç¿éí ìýäëýã áîëîâñðîëûã äýýøë¿¿ëýõýä ÷èãëýãäñýí ñóðãàëò, ñóðòàë÷èëãààíû àæëûã òºðºë á¿ðèéí õýëáýðýýð ºðãºí õ¿ðýýòýé çîõèîí áàéãóóëëàà. 

Их дээд сургуулийн оюутнуудын дунд “Татварын хуулийн шинэчлэл” сэдвээр эрдэм шинжилгээний бага хурлыг зарлан зохион байгуулснаас МУИС-ын ОАСалбар сургуулийн 3-р курсын оюутан Ч.Эрдэнэбилэгийн “НЄАТ-ын хуулийг боловсронгуй болгох нь” сэдэвт илтгэл тїрїїллээ.

“Íýýëòòýé õààëãàíû ºäºð”-¿¿äýýð áàéãóóëëàãûíõàà ¿éë àæèëëàãààãàà ñóðòàë÷ëàõûí çýðýãöýý, èðãýäýä òàòâàðûí øèíý÷èëñýí õóóëèóäààð ñàìáàð, ¿ç¿¿ëýõ ìàòåðèàë, ãàðûí àâëàãà, çºâëºì溺ð ¿éë÷ëýí 1142 øèðõýãèéã òàðààí, 297 èðãýíýýñ ñàíàë àñóóëãûí õóóäñààð ñàíàë àâ÷ íèéòäýý 674 òàòâàð òºëºã÷ èðãýí, ÀÀÍ-¿¿äýä ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýí àéìãèéí òºð çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ ºíäºð ¿íýëãýý àâëàà  

ÌÕÕÒåõíîëîãèéí ãàçàð áîëîí ÀÍÓ-ãèéí “USAID”-òºñëèéí áàéãóóëëàãààñ çîõèîí áàéãóóëñàí Ìýäýýëýë, òåõíîëîãèéã àøèãëàí òºðèéí ¿éë àæèëëàãààã õÿëáàð÷ëàõ, òºðèéí ¿éë÷èëãýý ìýäýýëëèéã èðãýäýä õ¿ðòýýìæòýé, íýýëòòýé, øóóðõàé áàéëãàõàä òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ çîðèëãîîð õèéãäñýí ìîíãîë àãóóëëàãûí ñèñòåìä ñóóðèëñàí ÆÓÓÌËÀ! Ìîíãîë àëáàí ¸ñíû ýõíèé õóâèëáàðòàé òàíèëöàæ ººðèéí õýëòñèéí www.orkhon-mta.com âýá ñàéò-ûã ñàéæðóóëàí õºãæ¿¿ëæ áàéíà. 

Ñàíõ¿¿ àæ àõóé, áóñàä àæëûí òàëààð

Энэ онд ЇТЕГ-аас батлагдсан санхїїжилтээр 158763.7 мянган тєгрєг 2006 оны бїтээгдэхїїн нийлїїлэлтийн гэрээний шагналаар ЇТЕГ-аас 6500,0 мянган тєгрєг бусад орлогоор 976.7 мянган тєгрєг бїгд 166240.4 мянган тєгрєгийн эх їїсвэрээс 166598.0 мянган тєгрєгийн зардал гарган єр тєлбєргїйгээр аж ахуй санхїїгийн їйл ажиллагаа явууллаа.
  Зардлыг зїйл ангиар авч їзвэл нийт зардлын 58.9 хувь буюу 98150.2 мянган тєгрєгийг цалингийн зардалд, 17.6 хувь буюу 29254.3 мянган тєгрєгийг НДШ-д, 0.9 хувь буюу 1500.0 мянган тєгрєгийг гэрэл цахилгаанд, 2.5 хувь буюу 4242.0 мянган тєгрєгийг шуудан холбооны зардал, 1.2 хувь буюу 2078.5 мянган тєгрєгийг тээвэр шатахуун, 3.6 хувь буюу 5960.1 мянган тєгрєгийг халаалтын зардал, 0.2 хувь буюу 329.2 мянган тєгрєгийг цэвэр бохир усны зардал, 0.9 хувь буюу 1434.0 мянган тєгрєгийг томилолтын зардал, 1.3 хувь буюу 2175.7 мянган тєгрєгийг сургалт суртаëчèлагааны зардал эзэлж байна.
Тус хэлтэст ирсэн 295, явуулсан 596, õариутай 93 бичиг бїртгэлд авч шийдвэрлэсний дээр хариутай бичигт бїртгэл хяналтын карт хєтєлж хянасанаар хугацаандаа шийдвэрлэгдсэн байна. Тїїнчлэн хэлтэст ирсэн захирамжлалын баримт бичгийг тусгайлан бїртгэж, хяналтын карт хєтлєн хянаж, биелэлтийг улирал òутам гаргаж àéìãèéí ЗДТГ болон ЇТЕГ-т тогтмол хїргїїлж байв.